Çelik konstrüksiyon ve prefabrik montajı, yüksekten düşme ve ağır yük kaldırma risklerini aynı sahada birleştirir. Üstelik sahada çoğu zaman ana yüklenici, montaj firması, vinç firması ve diğer taşeronlar aynı anda çalışır; risklerin önemli kısmı bu koordinasyon boşluğundan doğar.
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği bu durumu doğrudan ele alıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İSG Genel Müdürlüğü'nün yönetmelik sunumuna göre yapı alanında birden fazla işveren veya alt işveren bulunması durumunda bir veya daha fazla sağlık ve güvenlik koordinatörü görevlendirilir. Koordinatör; sağlık ve güvenlik planının hazırlanması ve uygulanmasından, sağlık ve güvenlik dosyasının hazırlanmasından ve sahadaki bütün işverenler ile alt işverenler arasında İSG koordinasyonundan sorumludur. Yönetmeliğin risk listesinde yüksekten düşme riski taşıyan işler ile ağır prefabrik elemanların montaj ve söküm işleri ayrıca sayılıyor.
Uygulamada önerilen iyi uygulamalar:
- Sağlık ve güvenlik planını proje hazırlık aşamasında yazmak; montaj sırası, vinç konumları ve geçici stabilite önlemlerini plana bağlamak.
- Her kaldırma için yazılı kaldırma planı, yük ve sapan kontrolü, rüzgâr gibi durdurma kriterleri belirlemek.
- Toplu korumayı (korkuluk, güvenlik ağı, platform) kişisel korumanın önüne koymak.
- Taşeronları işe başlamadan saha kurallarına ve koordinasyon toplantılarına dahil etmek; iş izni sistemini herkes için ortak işletmek.
- İş değiştikçe planı güncellemek; montaj sonrası bakım ve söküm için sağlık ve güvenlik dosyasını eksiksiz teslim etmek.
Yönetmelikte güncellemeler planlandığı belirtiliyor; güncel şartlar için resmî duyuruları kontrol edin, sorumluluk paylaşımı için sözleşmelerinizi bir İSG uzmanı ve avukatla gözden geçirin.
Sahada işe yarayan koordinasyon yöntemlerinizi bu konuda derleyelim.
Kaynaklar (erişim 29.10.2026):
Genel bilgi niteliğindedir; mevzuat ve destek şartları değişebilir, güncel hâli için kaynaklardaki resmî duyurulara bakın. Kendi durumunuz için bir danışmana danışın.