Talaşlı imalatta teklif hatalarının çoğu malzeme ya da işleme süresinden değil, dolaylı maliyetlerin eksik hesaplanmasından kaynaklanır. Uygulamada yaygın kullanılan yapı, makine saat ücreti üzerine kurulu bir hesaptır.
Makine saat ücretinin bileşenleri genellikle şunlardır:
- Makinenin amortismanı ve finansman maliyeti
- Bakım-onarım, enerji ve yer (bina) payı
- Operatör işçiliği; bir operatör birden fazla tezgâha bakıyorsa paylaştırılarak
- Genel üretim giderlerinden (planlama, kalite kontrol, depo, yönetim) pay
Bu toplam, yılda gerçekçi olarak beklenen çalışma saatine bölünür. Burada kritik nokta kapasite varsayımıdır. Muhasebe tarafında Türkiye Muhasebe Standartları'ndaki TMS 2 Stoklar standardı, sabit genel üretim giderlerinin normal kapasite varsayımıyla dağıtılmasını öngörür ve düşük üretim ya da atıl kapasite nedeniyle birim başına dağıtılan sabit giderin artırılmamasını ister. Teklif hesabı muhasebe kaydı değildir, ancak aynı mantık fiyatlamada da yol göstericidir: atıl kapasitenin maliyetini tek bir siparişe yüklemek teklifi gereksiz yere pahalılaştırır.
Siparişe özgü olarak eklenmesi gerekenler:
- Malzeme ve kesim firesi
- Ayar süresi (seri adedine bölünerek)
- Çevrim süresi; CAM simülasyonundan ya da benzer parçaların gerçek sürelerinden
- Takım aşınması ve özel takım maliyeti
- Ölçüm, çapak alma, ısıl işlem ya da kaplama gibi dış işlemler
- Ambalaj, nakliye ve ödeme vadesinin finansman etkisi
Teklif sonrası gerçekleşen süreleri kaydedip tahminle karşılaştırmak, hesap yöntemini zamanla iyileştirmenin en etkili yoludur. Muhasebe ve maliyet sisteminizin kurgusu için mali müşavirinizle görüşmeniz önerilir.
Siz hangi yöntemi ya da yazılımı kullanıyorsunuz?
Kaynaklar (erişim 29.10.2026):
Genel bilgi niteliğindedir; mevzuat ve destek şartları değişebilir, güncel hâli için kaynaklardaki resmî duyurulara bakın. Kendi durumunuz için bir danışmana danışın.